Drie sleutels bij rouwen

Voor Online Psychologie Magazine schreef ik in 2001 mijn advies met drie eerste sleutels voor rouw bij het verdriet om een overleden ouder. Een lezeres van het Psychologie Magazine stelde mij de vraag: “ga ik ooit weer plezier in het leven krijgen na mijn moeders dood?“

Een paar maanden geleden is mijn moeder overleden. In het begin was ik intens verdrietig over mijn moeders dood. Ik heb het nog steeds heel zwaar, maar gelukkig gaat het de afgelopen tijd iets beter. Toch voel ik me nog niet mezelf. Huilbuien overvallen me nog steeds op onverwachte momenten en ik heb geen plezier meer in de dingen die ik eerst leuk vond en waar ik eerder wel blij van werd. Hoe kan ik mij weer beter gaan voelen en plezier krijgen in het leven na dit verlies?

Het advies van rouwdeskundige Krista Jacobsen Jensen, systemisch verlies- en rouwbegeleider:

Een hele begrijpelijk vraag in zo’n moeilijke tijd na zo’n groot verlies van jouw moeder. Het leven zal nooit meer hetzelfde zijn nadat je je moeder verliest en die realiteit kan hard en confronterend voelen. Je zal op een hernieuwde manier plezier moeten leren ervaren. Een rouwproces kent vele kanten. Je leert je verlies met je leven te verweven. Dat gaat met horten en stoten. Rouw kent geen vast patroon of tijdpad. Dus dat geldt voor jou ook. Neem dus alle tijd die jij hier voor nodig hebt. Verschillende gevoelens wisselen zich af en overvallen je. Dat maakt rouwen zo moeilijk, grillig en onvoorspelbaar. Logisch dat je daar last van hebt en op zoek bent naar informatie en ondersteuning.

Wat je gaat helpen is aandacht besteden aan het kalmeren en stabiliseren van je lichaam, het verdriet doorvoelen en ook ruimte maken voor afleiding en ontspanning. Deze drie sleutels openen de poort naar steun bij het gevoel van verdriet, machteloosheid en onrust tijdens jouw rouwproces. En er komt weer ruimte voor blijdschap en veerkracht.

Sleutel 1: Breng jouw lichaam tot rust en maak het leven voorspelbaar

De eerste sleutel is misschien een voor de hand liggende maar vooral een belangrijke sleutel om je goed te voelen. Houd een vast dag en nachtritme aan en zorg voor een vaste en herkenbare dagelijkse structuur. Het geeft houvast en maakt je leven weer voorspelbaar. Wandel daarnaast dagelijks minimaal een half uur in het park of het bos. In de natuur zijn helpt bij het kalmeren en stabiliseren van je zenuwstelsel en zorgt voor het dalen van het stresshormoon. De verbinding tussen lichaam en geest werkt ontspannend en helpt bij onrust.

Misschien ben je geneigd om alleen maar bepaalde dingen te eten die ongezond voor je zijn. Gun jezelf af en toe dit ‘troostvoer’, maar zorg ervoor dat je voeding in de basis gezond is. Zo zorg je goed voor je lichaam.

Sleutel 2: Doorvoelen van jouw verlies

Het leven brengt naast de mooie ervaringen ook verlies met zich mee. Het verliezen en het missen van je moeder kan zeer ingrijpend zijn. Sta elke dag een moment met aandacht stil bij dit gemis en wat jij hierin nodig hebt. Begin elke dag met een moment (begin met een aantal minuten) waar je met aandacht stilstaat bij je moeder en wat je van binnen voelt. Geef alles wat je voelt de volle ruimte. Adem bewust en leg hierbij een hand op jouw hart en buik om jezelf te ondersteunen.

Erken wat je voelt, geef jezelf toestemming alles te voelen. Zonder oordeel. De gevoelens die je opmerkt kunnen alles zijn: pijn, verdriet maar ook bijvoorbeeld opluchting of boosheid. Het klinkt misschien vreemd om de moeilijke gevoelens rond het verlies en verdriet op te zoeken, maar dit is juist de paradox van het rouwen. Door je gevoelens te erkennen en te doorleven, komt er ook weer meer ruimte voor positieve gevoelens.

Realiseer je hierbij: er is geen quick fix, rouwen is een transformatieproces en heeft tijd nodig. Gun jezelf die tijd om je aan te passen en te helen. En blijf je gevoelens die je tegenkomt bij deze oefening, delen met mensen om je heen. Mensen voelen dan met je mee, dat kan jou steun bieden. Doorvoelen van verlies helpt bij het gevoel van verbonden zijn met jezelf en anderen.

Sleutel 3: Maak elke dag ruimte voor afleiding en ontspanning

Naast de aandacht voor het lichaam en het verdriet bij een groot verlies is het ook belangrijk om jezelf energie te geven.

Maak dagelijks voldoende tijd voor activiteiten die jou energie geven. En welke mensen je graag om je heen hebt. Maak keuzes waar jij een positief gevoel bij krijgt. Ookal is het wellicht lastig om energie te voelen. Begin met kleine besluiten. Koop een bos bloemen, kijk een leuke film of maak je lievelingsrecept.

Leid jezelf af. Zo kom je er steeds meer achter wat jou goed doet. Blijf trouw aan wat voor jou goed is om te kunnen herstellen. Als je weer meer energie hebt en kan ontspannen kan je voorzichtig naar de toekomst kijken en plannen maken. Begin met kleine stapjes zoals een afspraak om volgende week een keer bij iemand te eten of een idee om in het weekend naar het strand te gaan kan al een mooi begin zijn.

De sleutels naar een leven na rouw

Het leven kent afwisselend mooie en verdrietige ervaringen. Alle bijbehorende gevoelens horen bij het leven, zowel fijne maar ook de verdrietige. Positief invloed uitoefenen op hoe je omgaat met rouw is mogelijk. Gun het jezelf om je beter te gaan voelen. Je zal merken dat deze sleutels na een aantal weken een positief effect hebben op jouw gevoel van rust en veerkracht. Dit proces gaat met kleine stapjes dus geef deze sleutels de kans zodat jij weer met fundament onder jouw voeten naar de toekomst kan kijken.